Kodeks pracy 2026: Dział XIII - Odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko prawom pracownika

wersja bieżąca 08.07.2026

Dział XIII - Odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko prawom pracownika

Dział XIII Kodeksu pracy składa się z dwóch rozdziałów (przy czym artykuły z rozdziału II zostały uchylone). Traktuje o odpowiedzialności za wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Dział XIII zawiera informacje o odpowiedzialności pracodawcy zatrudniającego pracownika na podstawie umowy o pracę. W rozdziale I można znaleźć informacje o tym, za co pracodawca może zostać ukarany. Wykroczenia przeciwko prawom pracownika to m.in. zawieranie umów cywilnoprawnych zamiast umów o pracę; nieprowadzenie dokumentacji pracowniczej; naruszanie przepisów o czasie pracy lub przepisów o uprawnieniach pracowników związanych z rodzicielstwem; wypowiedzenie lub rozwiązanie z pracownikiem stosunku pracy bez zachowania okresu wypowiedzenia; niezawiadomienie odpowiedniego organu o zawarciu umowy o pracę. Kodeks pracy ustala minimalną i maksymalną wysokość kar dla osób, które dopuszczają się wykroczeń przeciw prawom pracownika.

(oznaczenie oraz tytuł rozdziału I - uchylone)

Art. 281.
1. § 1.
  Kto, będąc pracodawcą lub działając w jego imieniu:
  1. 1) zawiera umowę cywilnoprawną w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 powinna być zawarta umowa o pracę,
  2. 1a) nie zawiadamia właściwego okręgowego inspektora pracy, w formie pisemnej lub elektronicznej, o zawarciu umowy o pracę, o której mowa w art. 25¹ § 4 pkt 4, wraz ze wskazaniem przyczyn zawarcia takiej umowy, w terminie 5 dni roboczych od dnia jej zawarcia,
  3. 1b) narusza zakaz, o którym mowa w art. 34 ust. 2l ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2024 r. poz. 1712, z późn. zm.),
  4. 2) nie potwierdza na piśmie zawartej z pracownikiem umowy o pracę przed dopuszczeniem go do pracy,
  5. 2a) nie informuje pracownika w terminie o warunkach jego zatrudnienia, naruszając w sposób rażący przepisy art. 29 § 3, 3² i 3³ oraz art. 29¹ § 2 i 4,
  6. 2b) nie udziela pracownikowi w terminie w postaci papierowej lub elektronicznej odpowiedzi na wniosek lub nie informuje o przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku, o których mowa w art. 29³ § 3,
  7. 3) wypowiada lub rozwiązuje z pracownikiem stosunek pracy bez wypowiedzenia, naruszając w sposób rażący przepisy prawa pracy,
  8. 4) stosuje wobec pracowników inne kary niż przewidziane w przepisach prawa pracy o odpowiedzialności porządkowej pracowników,
  9. 5) narusza przepisy o czasie pracy lub przepisy o uprawnieniach pracowników związanych z rodzicielstwem i zatrudnianiu młodocianych,
  10. 5a) narusza przepisy o elastycznej organizacji pracy, o której mowa w art. 188¹,
  11. 5b) narusza przepisy o urlopie opiekuńczym, o którym mowa w art. 173¹-173³,
  12. 5c) narusza przepisy dotyczące uwzględnienia wniosków, o których mowa w art. 142¹ i art. 67¹⁹ § 6 i 7,
  13. 5d) narusza przepisy dotyczące pokrywania przez pracodawcę kosztów szkoleń, o którym mowa w art. 94¹³,
  14. 6) nie prowadzi dokumentacji pracowniczej,
  15. 6a) nie przechowuje dokumentacji pracowniczej przez okres, o którym mowa w art. 94 pkt 9b, art. 94⁵ § 2 i art. 94⁶ pkt 2, albo przez dłuższy okres, jeżeli wynika on z odrębnych przepisów,
  16. 7) pozostawia dokumentację pracowniczą w warunkach grożących uszkodzeniem lub zniszczeniem
  - podlega karze grzywny od 2.000 zł do 60.000 zł.
2. § 2.
  Jeżeli pracownik, o którym mowa w § 1 pkt 2, jest osobą, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 grudnia 2018 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1909), pracodawca lub osoba działająca w jego imieniu podlega karze grzywny od 3.000 zł do 90.000 zł.
Art. 282.
1. § 1.
  Kto, wbrew obowiązkowi:
  1. 1) nie wypłaca w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi albo uprawnionemu do tego świadczenia członkowi rodziny pracownika, wysokość tego wynagrodzenia lub świadczenia bezpodstawnie obniża albo dokonuje bezpodstawnych potrąceń,
  2. 2) nie udziela przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego lub bezpodstawnie obniża wymiar tego urlopu,
  3. 3) nie wydaje pracownikowi w terminie świadectwa pracy,
  podlega karze grzywny od 2.000 zł do 60.000 zł.
2. § 2.
  Tej samej karze podlega, kto wbrew obowiązkowi nie wykonuje podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu pracy lub ugody zawartej przed komisją pojednawczą lub sądem pracy.
3. § 3.
  Kto wbrew obowiązkowi wypłaca wynagrodzenie wyższe niż wynikające z zawartej umowy o pracę, bez dokonania potrąceń na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych, pracownikowi będącemu osobą, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 grudnia 2018 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych, podlega karze grzywny od 3.000 zł do 90.000 zł.
Art. 283.
1. § 1.
  Kto, będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega karze grzywny od 2.000 zł do 60.000 zł.
2. § 2.
  Tej samej karze podlega, kto:
  1. 1) (uchylony)
  2. 2) wbrew obowiązkowi nie zapewnia, aby budowa lub przebudowa obiektu budowlanego albo jego części, w których przewiduje się pomieszczenia pracy, była wykonywana na podstawie projektów uwzględniających wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy;
  3. 3) wbrew obowiązkowi wyposaża stanowiska pracy w maszyny i inne urządzenia techniczne, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności;
  4. 4) wbrew obowiązkowi dostarcza pracownikowi środki ochrony indywidualnej, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności;
  5. 5) wbrew obowiązkowi stosuje:
  6. 6) wbrew obowiązkowi nie zawiadamia właściwego okręgowego inspektora pracy, prokuratora lub innego właściwego organu o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy, nie zgłasza choroby zawodowej albo podejrzenia o taką chorobę, nie ujawnia wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, albo przedstawia niezgodne z prawdą informacje, dowody lub dokumenty dotyczące takich wypadków i chorób;
  7. 7) nie wykonuje w wyznaczonym terminie podlegającego wykonaniu nakazu organu Państwowej Inspekcji Pracy;
  8. 8) utrudnia działalność organu Państwowej Inspekcji Pracy, w szczególności uniemożliwia prowadzenie wizytacji zakładu pracy lub nie udziela informacji niezbędnych do wykonywania jej zadań;
  9. 9) bez zezwolenia właściwego inspektora pracy dopuszcza do wykonywania pracy lub innych zajęć zarobkowych przez dziecko do ukończenia przez nie 16 roku życia.