Upskilling i reskilling – co oznaczają te pojęcia?

Chcesz awansować lub zmienić branżę? Dowiedz się, czym różnią się upskilling i reskilling oraz jakie kompetencje są dziś cenne na rynku pracy.

Transformacja cyfrowa sprawia, że kompetencje pracowników wymagają ciągłej aktualizacji. Nawet umiejętności, które jeszcze niedawno stanowiły przewagę konkurencyjną, mogą z czasem stracić na znaczeniu. Dlatego coraz większą rolę odgrywają upskilling i reskilling, czyli działania wspierające rozwój kwalifikacji oraz przygotowanie do nowych wyzwań zawodowych. W poniższym artykule wyjaśniamy, czym różnią się oba podejścia, jakie korzyści przynoszą pracownikom i organizacjom oraz dlaczego rozwój kompetencji jest dziś tak istotny na rynku pracy.

Rynek pracy w obliczu transformacji

Gospodarka przechodzi zaawansowaną cyfryzację, co wymusza stałą koncentrację na rozwoju kompetencji. Dostosowanie się do nowych warunków rynkowych wymaga regularnego aktualizowania wiedzy. Raport Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) pt. „Reskilling i upskilling jako odpowiedź na zmiany na rynku pracy” wskazuje jednak na głęboki problem społeczno-edukacyjny w Polsce.

Przywołano w nim badania Polskiego Instytutu Ekonomicznego, które rzucają światło na niepokojący poziom bierności edukacyjnej. Wynika z nich, że aż 61,5% dorosłych Polaków w wieku 25–64 lat nie uczestniczy w żadnej formie uczenia się i nie deklaruje chęci udziału w edukacji w przyszłości.

Z analizy wynika, że głównymi przyczynami takiego stanu rzeczy są:

brak czasu (wskazany przez 42% badanych),
przeciążenie obowiązkami rodzinnymi (dotykające 33,5% respondentów),
niska ogólna motywacja do rozwoju.

Niedopasowanie umiejętności pracowników do aktualnych potrzeb biznesowych prowadzi do powstawania luk kompetencyjnych, czyli różnic między kompetencjami posiadanymi przez pracowników a tymi, które są niezbędne do skutecznego wykonywania zadań i realizacji celów organizacji. Mogą one wpływać na efektywność zespołów, utrudniać realizację strategicznych celów i ograniczać możliwości rozwoju organizacji. Dlatego tak ważne jest regularne diagnozowanie mocnych stron pracowników oraz obszarów wymagających rozwoju. Po zidentyfikowaniu potrzeb rozwojowych organizacje mogą dobrać odpowiednią strategię działania – upskilling lub reskilling.

Podnoszenie kwalifikacji a przekwalifikowanie

Czym jest upskilling?

To podnoszenie kwalifikacji oraz rozwijanie posiadanych kompetencji w ramach obecnie pełnionej roli. Pozwala zwiększyć efektywność pracy bez konieczności zmiany branży.

Czym jest reskilling?

To proces zdobywania zupełnie nowych umiejętności, prowadzący do pełnego przekwalifikowania. Stanowi bezpośrednią odpowiedź na automatyzację oraz rosnące znaczenie sztucznej inteligencji na rynku pracy.

Kryterium weryfikacyjne	Upskilling	Reskilling
Główny cel biznesowy	Rozwijanie kompetencji w obecnej pracy.	Zmiana zawodu lub obszaru pracy.
Horyzont czasowy	Proces ciągły, wpisany w codzienną pracę.	Proces krótkoterminowy lub średnioterminowy.
Wpływ na rekrutację	Wzmacnia specjalizację pracowników wewnątrz firmy.	Ułatwia pozyskanie nowych kompetencji bez rekrutacji z rynku.
Kiedy stosować?	Gdy pracownik potrzebuje nowych narzędzi do tej samej pracy.	Gdy pracownik musi zmienić zawód wewnątrz firmy.
Narzędzia	Szkolenia, e-learning, warsztaty.	Kursy przekwalifikujące, mentoring, bootcampy.

Z perspektywy organizacji upskilling pozwala maksymalnie wykorzystać ukryty potencjał obecnych zespołów. Z kolei reskilling to skuteczny sposób na zatrzymanie utalentowanych pracowników, których dotychczasowe stanowiska ulegają automatyzacji.

Natomiast z perspektywy pracownika upskilling to najprostsza droga do awansu i wyższych zarobków w dobrze znanym środowisku. Reskilling z kolei daje możliwość całkowitej zmiany ścieżki kariery i wejścia do nowych, często bardziej przyszłościowych branż.

Zarówno upskilling, jak i reskilling pokazują, jak ważne staje się świadome zarządzanie kompetencjami. Nie chodzi jednak wyłącznie o wybór ścieżki rozwoju, ale także o konkretne umiejętności, które budują przewagę na rynku pracy.

Kompetencje decydujące o sukcesie na rynku pracy

Sztuczna inteligencja potrafi generować kod i analizować duże zbiory danych, ale nie zastępuje ludzkiej empatii. W szybko zmieniającym się środowisku biznesowym pracodawcy oraz eksperci zarządzający zasobami ludzkimi coraz większą wagę przykładają do kompetencji, które wspierają współpracę, komunikację i efektywne działanie w zespole.

Umiejętności takie jak radzenie sobie z trudnym klientem, asertywność czy negocjacje pozostają odporne na automatyzację. To często one decydują o tym, czy pracownik utrzyma silną pozycję w swoim obecnym zawodzie, czy też konieczne będzie przekwalifikowanie. W środowisku pracy zdalnej szczególnie istotna staje się także umiejętność sprawnego funkcjonowania w rozproszonych zespołach.

Warto rozwijać przede wszystkim elastyczność w działaniu, umiejętność jasnej i skutecznej komunikacji oraz nieszablonowe podejście do problemów. Nie ulega wątpliwości, że przyszłość należy do ludzi potrafiących adaptować się do zmian, a kreatywność, otwartość na innowacje oraz elastyczność to obszary, które najczęściej decydują o skuteczności w codziennej pracy.

Dużą wartość dla pracodawców mają również doświadczenia, które pokazują inicjatywę pracowników, ich zaangażowanie i zdolność działania w realnych warunkach. Należą do nich m.in. własne projekty pracowników, wolontariat czy aktywność w kołach naukowych lub organizacjach pozarządowych.

Strategiczne partnerstwo w rekrutacji

Wdrażanie programów upskillingu i reskillingu wymaga nie tylko odpowiednich narzędzi, ale także wsparcia doświadczonych ekspertów. Pracownicy coraz częściej oczekują nowoczesnych form nauki i rozwoju, które pozwalają im dostosowywać się do zmieniających się wymagań rynku.

W Antal pomagamy organizacjom pozyskiwać talenty, identyfikować luki kompetencyjne, sprawnie przeprowadzać przekwalifikowanie pracowników i tworzyć strategie rozwoju dopasowane do potrzeb rynku. W tym procesie istotną rolę odgrywa Zintegrowany System Kwalifikacji, który gromadzi wszystkie dostępne kwalifikacje i porządkuje je w jednym systemie. Dzięki niemu możliwa jest także certyfikacja kompetencji pracowników, co zwiększa ich wiarygodność na rynku pracy. To sprawia, że firmy mogą sprawniej reagować na zmiany oraz budować zespoły gotowe na przyszłe wyzwania, jednocześnie wzmacniając swoją przewagę konkurencyjną.

Często zadawane pytania (FAQ)

Czym się różnią upskilling i reskilling?

Upskilling oznacza ciągłą naukę i aktualizowanie wiedzy w ramach aktualnie posiadanego zawodu, by sprostać rosnącym wymogom operacyjnym. Reskilling to z kolei proces znacznie głębszy, polegający na przekwalifikowaniu się na zupełnie nowe stanowisko pracy.

Jak zyskać pewność, że pracownicy zdobyli kompetencje o odpowiednim standardzie?

Narzędziem weryfikacyjnym zapewniającym bezpieczeństwo jest Zintegrowany System Kwalifikacji, który wspiera rzetelną ocenę umiejętności pracowniczych.

Z jakich źródeł pokryć koszty transformacji umiejętności w zespołach?

Mechanizmem wsparcia finansowego pozostają fundusze europejskie. Zapewniają one środki na zaawansowany e-learning, profesjonalny mentoring czy certyfikowane warsztaty technologiczne dla pracowników.